สรุปครบ ! วิธีแปรงฟันที่ถูกต้อง รักษาสุขภาพฟันให้ดียาวนาน
การแปรงฟัน เป็นกิจวัตรประจำวันที่ควรทำเป็นประจำทั้งเช้าและเย็น เพราะนอกจากจะช่วยขจัดแบคทีเรียซึ่งเป็นสาเหตุของกลิ่นปาก ซึ่งเป็นปัญหาที่ส่งผลต่อความมั่นใจและบุคลิกภาพ ยังถือเป็นวิธีที่ง่ายและพื้นฐานที่สุดในการดูแลให้ฟันแข็งแรงในระยะยาว
ดังนั้น การแปรงฟันในแต่ละครั้งจึงไม่ควรทำเพียงแค่ให้เสร็จ ๆ ไป แต่ควรใส่ใจและเข้าใจวิธีการแปรงฟันที่ถูกต้อง เพื่อรักษาความสะอาดของช่องปาก และดูแลสุขภาพฟันให้ดีอย่างยั่งยืน
ความสำคัญของการแปรงฟัน เริ่มต้นแปรงฟันครั้งแรกเมื่อไรดี ?
แม้หลายคนอาจมองว่า การแปรงฟันเป็นเพียงกิจวัตรทั่วไปในแต่ละวัน แต่ในความเป็นจริง การแปรงฟันคือจุดเริ่มต้นสำคัญของการดูแลสุขภาพช่องปากที่ดี และช่วยป้องกันปัญหาต่าง ๆ ได้ในระยะยาว
ความสำคัญของการแปรงฟัน
ช่วยทำความสะอาดช่องปากและขจัดคราบจุลินทรีย์
การแปรงฟันมีบทบาทสำคัญในการกำจัดคราบพลัค (Plaque) ซึ่งเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรียที่เกาะอยู่บนผิวฟัน หากไม่ทำความสะอาดอย่างถูกวิธี คราบเหล่านี้อาจพัฒนาไปสู่ปัญหาฟันผุและโรคเหงือกในอนาคต
ป้องกันฟันผุด้วยการเลือกใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์
การแปรงฟันยังช่วยป้องกันฟันผุ โดยเฉพาะเมื่อใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ ซึ่งเป็นสารสำคัญที่ช่วยเสริมความแข็งแรงของเคลือบฟัน โดยเฉพาะในเด็กที่ฟันยังบอบบาง
ลดความเสี่ยงการเกิดโรคอื่น ๆ ในช่องปาก
การแปรงฟันอย่างสม่ำเสมอและถูกวิธีสามารถช่วยลดความเสี่ยงของโรคต่าง ๆ ในช่องปาก เช่น เหงือกอักเสบ เหงือกบวม หรือปัญหากลิ่นปาก ซึ่งมักมีสาเหตุมาจากแบคทีเรียและคราบพลัคที่สะสมอยู่
ควรเริ่มแปรงฟันเมื่อไร ?
การแปรงฟันควรเริ่มตั้งแต่ฟันน้ำนมซี่แรกเริ่มขึ้น ซึ่งมักอยู่ในช่วงที่เด็กอายุประมาณ 6 เดือน เนื่องจากแม้จะเป็นฟันน้ำนม แต่ก็สามารถเกิดฟันผุได้เช่นเดียวกับฟันแท้ ดังนั้น การดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงช่วยลดการสะสมของแบคทีเรียในช่องปาก และยังเป็นการปลูกฝังนิสัยที่ดีในการดูแลสุขภาพฟันตั้งแต่วัยเยาว์
ควรแปรงฟันกี่นาที ? แนะนำวิธีแปรงฟันให้สะอาดและถูกต้อง
การแปรงฟันให้ได้ผลดี ควรแปรงให้ถูกวิธีควบคู่กับการเลือกช่วงเวลาและเทคนิคที่เหมาะสมด้วย ซึ่งสามารถทำได้ตามขั้นตอนต่อไปนี้
แปรงฟันโดยใช้หลัก 2-2-2
แนะนำให้แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง คือช่วงเช้าและก่อนเข้านอน โดยแต่ละครั้งใช้เวลาอย่างน้อย 2 นาที และหลังแปรงฟันควรหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารหรือน้ำหวานประมาณ 2 ชั่วโมง เพื่อให้ฟลูออไรด์ในยาสีฟันทำงานเสริมความแข็งแรงของเคลือบฟันได้อย่างเต็มที่
จัดวางแปรงสีฟันให้ถูกมุม
ควรวางขนแปรงทำมุมประมาณ 45 องศากับผิวฟัน เพื่อให้แปรงสามารถเข้าทำความสะอาดบริเวณขอบเหงือก ซึ่งเป็นจุดที่แบคทีเรียมักสะสมอยู่
เคลื่อนไหวแปรงให้เหมาะกับฟันด้านบนและด้านล่าง
ขณะแปรงฟัน ให้ปัดแปรงเบา ๆ ตามทิศทางที่เหมาะสม สำหรับฟันล่างให้ปัดขึ้น ส่วนฟันบนให้ปัดลง โดยไม่ต้องออกแรงมากเกินไป เพื่อหลีกเลี่ยงการทำลายเนื้อฟันและเหงือก
แปรงเน้นบริเวณฟันกราม
ฟันกราม เป็นบริเวณที่มักมีเศษอาหารตกค้าง จึงควรถูแปรงให้ทั่ว ทั้งด้านหน้าและด้านหลังของฟันอย่างน้อย 10 ครั้ง เพื่อให้แน่ใจว่าทำความสะอาดอย่างทั่วถึง
อย่าลืมแปรงลิ้น
ลิ้น เป็นจุดสะสมของแบคทีเรียซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของกลิ่นปาก จึงควรแปรงลิ้นจากโคนลิ้นไปยังปลายลิ้นอย่างเบามือ เพื่อให้ลมหายใจสดชื่นยิ่งขึ้น
เลือกซื้ออุปกรณ์แปรงฟันอย่างถูกวิธี ดูแลฟันให้สุขภาพดีระยะยาว
การเลือกใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสมในการแปรงฟัน เป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพช่องปากให้ดีอย่างยั่งยืน โดยเทคนิคการเลือกอุปกรณ์แต่ละประเภทมีดังนี้
แปรงสีฟัน
แปรงสีฟัน เป็นอุปกรณ์พื้นฐานสำคัญที่สุดในการดูแลสุขภาพช่องปาก โดยมีหลักการเลือกที่ควรพิจารณา ได้แก่
- ขนาดหัวแปรง ควรเลือกหัวแปรงที่มีขนาดพอเหมาะ ไม่ใหญ่จนเกินไป เพื่อให้สามารถเข้าถึงบริเวณซอกฟันด้านในได้สะดวก โดยเฉพาะบริเวณฟันกราม
- ขนแปรง แนะนำให้เลือกขนแปรงแบบนุ่มถึงปานกลาง เพื่อช่วยถนอมเหงือกและไม่ทำลายเคลือบฟัน
- ด้ามจับ ควรเลือกด้ามที่จับถนัดมือ มีพื้นผิวกันลื่น เพื่อให้สามารถควบคุมทิศทางการแปรงฟันได้อย่างแม่นยำ
ยาสีฟัน
ยาสีฟันที่ดีควรมีส่วนผสมของฟลูออไรด์ ซึ่งมีคุณสมบัติช่วยป้องกันฟันผุ อย่างไรก็ตาม ควรเลือกสูตรที่เหมาะสมกับช่วงวัยของผู้ใช้ด้วย
- สำหรับเด็กเล็ก ควรเลือกยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ในปริมาณต่ำ เพื่อความปลอดภัยหากกลืนโดยไม่ตั้งใจ
- สำหรับวัยผู้ใหญ่ สามารถเลือกสูตรที่ตอบโจทย์ปัญหาเฉพาะ เช่น สูตรลดอาการเสียวฟัน หรือสูตรที่ช่วยลดการสะสมของแบคทีเรียในช่องปาก
ไหมขัดฟัน
ไหมขัดฟัน เป็นอุปกรณ์ที่ช่วยทำความสะอาดบริเวณซอกฟัน ซึ่งเป็นจุดที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง การใช้ไหมขัดฟันอย่างสม่ำเสมอจะช่วยลดการสะสมของคราบพลัค ป้องกันฟันผุ และช่วยลดกลิ่นปากได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ที่แปรงลิ้น
ลิ้น เป็นบริเวณที่แบคทีเรียและคราบโปรตีนต่าง ๆ มักสะสมอยู่ ซึ่งอาจเป็นสาเหตุของกลิ่นปาก ที่แปรงลิ้นจึงเป็นอุปกรณ์ที่ควรใช้ควบคู่กับการแปรงฟัน โดยควรใช้อย่างเบามือและเป็นประจำ เพื่อช่วยให้ลมหายใจสะอาด สดชื่น และมั่นใจมากยิ่งขึ้น
แนวทางการดูแลรักษาฟันอย่างยั่งยืน
แม้การเลือกใช้อุปกรณ์ทำความสะอาดช่องปากที่เหมาะสมจะเป็นก้าวแรกที่สำคัญ แต่หากต้องการมีสุขภาพฟันที่ดีไปนาน ๆ ยังมีปัจจัยอื่นที่ควรใส่ใจร่วมด้วย ดังนี้
ตรวจสุขภาพฟันเป็นประจำทุก 6 เดือน
การพบทันตแพทย์อย่างสม่ำเสมอทุก 6 เดือน ช่วยให้สามารถตรวจพบปัญหาเล็ก ๆ ได้ตั้งแต่ระยะแรก และป้องกันไม่ให้ลุกลามจนต้องรักษาด้วยวิธีที่ซับซ้อน นอกจากนี้ การขูดหินปูนซึ่งแปรงสีฟันทั่วไปไม่สามารถขจัดออกได้ ก็เป็นอีกหนึ่งขั้นตอนสำคัญที่ควรได้รับจากทันตแพทย์เป็นประจำ
ควบคุมอาหารและเลือกรับประทานอย่างเหมาะสม
อาหารบางประเภท โดยเฉพาะอาหารที่มีน้ำตาลสูง เช่น ขนมหวาน น้ำอัดลม หรือของจุกจิกต่าง ๆ มีโอกาสทำให้เกิดฟันผุได้ง่าย ดังนั้นควรเลือกรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพฟัน เช่น ผักผลไม้สด นม หรือโยเกิร์ตที่อุดมไปด้วยแคลเซียม รวมถึงดื่มน้ำให้เพียงพอเพื่อช่วยลดความเป็นกรดในช่องปาก
หลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง
หลีกเลี่ยงพฤติกรรมบางอย่างที่อาจดูไม่อันตราย แต่ส่งผลเสียต่อสุขภาพฟันในระยะยาว เช่น
- การนอนกัดฟัน ซึ่งอาจทำให้ฟันสึกและเกิดอาการปวดขากรรไกร
- การเคี้ยวของแข็ง เช่น น้ำแข็งหรือเมล็ดผลไม้ ซึ่งมีโอกาสทำให้ฟันร้าวหรือแตก
- การใช้ฟันเปิดขวดหรือฉีกถุง ซึ่งอาจก่อให้เกิดปัญหาฟันบิดเบี้ยว ร้าว หรือแตก
การแปรงฟันอย่างถูกวิธี คือจุดเริ่มต้นที่สำคัญในการดูแลสุขภาพช่องปากให้แข็งแรงและยั่งยืน อย่างไรก็ตาม หากมีเหตุจำเป็นต้องสูญเสียฟัน ไม่ว่าจะจากฟันผุ อุบัติเหตุ หรือสาเหตุอื่น ๆ การทำทันตกรรมรากฟันเทียมคืออีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยทดแทนฟันที่หายไปได้ ทั้งในด้านการใช้งานและความมั่นใจในชีวิตประจำวัน
หากคุณสนใจการปลูกรากฟันเทียม หรือมีปัญหาเกี่ยวกับช่องปากที่ต้องการปรึกษาเพิ่มเติม สามารถนัดหมายเข้าพบทันตแพทย์ได้ที่คลินิกทันตกรรม About Tooth Dental ทั้งสาขาสยามและปุณณวิถี เดินทางสะดวก ติด BTS ทั้งสองแห่ง สอบถามรายละเอียดหรือนัดหมายล่วงหน้าได้ที่ 087-555-4665, 080-481-5555 หรือทาง LINE OA : @abouttooth (มี @ ด้วย)
ข้อมูลอ้างอิง
- What’s the right way to brush your teeth?. สืบค้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2568 จาก https://www.health.harvard.edu/blog/whats-the-right-way-to-brush-your-teeth-202211232854.
- แปรงฟัน 2-2-2 คืออะไร?. สืบค้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2568 จาก https://multimedia.anamai.moph.go.th/infographics/funyoungdee-brushing-2-2-2/.
ทพญ. ปภัทสรา วีระพล ทันตแพทย์ด้านทันตกรรมจัดฟัน ทันตกรรมรากฟันเทียม และเฉพาะทางด้านทันตกรรมประดิษฐ์ (วีเนียร์ ฟันปลอม) สำเร็จการศึกษาจากคณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เกียรตินิยมอันดับ 2 ต่อมาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท สาขาทันตกรรมประดิษฐ์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มีประสบการณ์การทำงานยาวนานและได้รับประกาศนียบัตรทันตกรรมทั่วไปขั้นสูง รวมไปถึงใบรับรองผู้ให้บริการจัดฟันแบบใส Invisalign ระดับ Platinum Provider 2021 และ Zenyum ระดับ Star tier 2023
ปัจจุบันเป็นผู้ก่อตั้ง About Tooth Dental Clinic ซึ่งได้รับรางวัล World Class Award 2021 สาขา The Best of International Healthy Business ตลอดจนดำรงตำแหน่งเป็นสมาชิกสมาคมทันตกรรมรากเทียมแห่งประเทศไทย (TADI) และสมาคมทันตกรรมประดิษฐ์ไทย (Prosthodontic)
